blauwelemmeCafé “In de Blauwe Lemmen” vinden we op de hoek van de Blaesstraat en het Vossenplein of de “A Met” in Brussel.

In de 19de eeuw was het café in de buurt van de Kapellekerk gevestigd. Het was daar dat arbeiders kwamen luisteren naar de bewogen toespraken en sociaal geëngageerde toneelstukken van Jacob Kats.

 

JacobKatsJacob Kats was de zoon van een Nederlandse officier die in de tijd van Napoleon naar Antwerpen verhuisde. Daar werd hij op 5 mei 1804 geboren. In 1819 verhuisde hij naar Brussel, waar hij als wever de kost verdiende. Vanaf 1823 volgde hij avondschool en werd hij onderwijzer.

In 1833 stichtte hij, samen met zijn schoonbroer Jan Pellering, de “Maatschappij der Verbroedering”, een democratische groepering die zich onder meer met toneel bezighield.

Jacob Kats is één van de spilfiguren die een sterke invloed uitgeoefend heeft op het toen ontwakende progressief liberalisme. Voortdurende agitatie en een doorgedreven vorming van drukkingsgroepen konden volgens hem een einde maken aan de ellendige sociale situatie van de arbeiders. Hij verspreidde zijn republikeinse ideeën over gelijkheid en broederlijkheid via meetings, publicaties en toneelstukken met zijn toneelgroep “Het toneel der volksbeschaving”. Op die manier zouden de uitgebuite arbeiders opnieuw gaan geloven in hun kracht als groep en de verantwoordelijken van hun ellende bestrijden.

Vanaf 1839 probeerde hij zijn meetings uit te breiden naar andere Vlaamse steden. Tijdens die “sermoenen” stelde hij zijn ideeën voor: invoering van de republiek, algemeen stemrecht, vrouwenemancipatie, bestaanszekerheid, progressieve belastingen en nationalisatie van de productiemiddelen. Hij werd nauwlettend in het oog gehouden door de staatsveiligheid. Herhaaldelijk werden tijdens die bijeenkomsten door de autoriteiten relletjes uitgelokt. Kats werd dan ook heel vaak opgepakt. Door de voortdurende intimidatie van de kerk en overheid werden die bijeenkomsten op de duur stilgelegd.

Zijn strijd werd financieel gesteund door de Brusselse advocaat en politicus Lucien Jottrand, een hevig antiroyalist.

Jacob Kats was een hevig tegenstander van de invloed van de kerk in het politieke leven. Dat antiklerikalisme maakte van hem een rationalist die de rede als nieuwe constitutie wilde verheffen.

Toen in 1847 de “Association Démocratique” werd opgericht, waarvan Karl Marx ondervoorzitter was, sloot hij zich daar bij aan, samen met zijn schoonbroer Jan Pellering. Die organisatie toonde openlijk haar solidariteit met alle verdrukte volkeren, wat perfect paste in de ideologie van Kats. Samen met Karl Marx en Friedrich Engels schreef hij voor de Brusseler Zeitung. Daarnaast onderhield hij nauwe contacten met priester Charles Helsen, stichter van de schismatieke kerk van de Johannieten die een bidplaats heeft in de Fabriekstraat te Brussel.

Na de mislukking van de revolutionaire beweging in 1848 geraakte Kats ontmoedigd en concentreerde zich op toneel en theater, waarbij hij samenwerkte met onder andere Peter Benoît.

Jacob Kats had slechts een beperkt aantal aanhangers, toch is zijn bijdrage aan latere sociale omwentelingen niet te onderschatten. Hij koppelde onder meer de Vlaamse strijd aan de sociale strijd: taalstrijd zag hij in de eerste plaats als sociale strijd.

Hij overleed op 16 januari 1886 in Brussel.

Advertisements